Klasyczne południowe Czechy
Holašovice
Samochodem 27 min
Holašovice są na liście UNESCO dzięki wyjątkowo zachowanemu nawsie z gospodarstwami w stylu baroku wiejskiego. To nie skansen — w domach nadal mieszkają ludzie. W pięciu wiekach ludność wymieniono niemal całkowicie dwa razy.
Holašovice leży szesnaście kilometrów od Budějovic. Wokół prostokątnego nawsia długiego na dwieście dziesięć metrów stoją dwadzieścia trzy zagrody z ozdobnymi białymi szczytami, które chłopi budowali głównie między 1840 a 1880, a pośrodku staw, kaplica i kuźnia. Nawsie jest swobodnie dostępne i darmowe; domy są prywatne i podziwia się je z zewnątrz. Przyjeżdża około siedemdziesięciu tysięcy ludzi rocznie, więc latem warto przyjechać rano.
Praktyczne szczegóły
- Samochodem 27 min
- Godziny otwarcia: náves je veřejné prostranství — volně přístupná kdykoli a zdarma, není to areál s otevírací dobou
Na miejscu
Nawsie jest szerokie, prostokątne i płaskie, ze stawem na środku i kaplicą św. Jana Nepomucena; możecie je obejść w kilka minut i zobaczyć wszystkie dwadzieścia dwa budynki. Domy i spichlerze najczęściej zwracają się ku nawsie szczytami — ozdobnym końcem — a na podwórza wchodzi się przez murowane bramy łukowe. Warto iść powoli i porównywać szczyty: powtarzają się w wariantach, nie jako kopie, z delikatną sztukaterią, a na niektórych daty i inicjały budowniczych. Dzisiejsza forma pochodzi od murarzy, którzy przebudowali szczyty i bramy w drugiej połowie XIX wieku.
Na nawsie jest też wiejska kuźnia. Infocentrum mieści się w dawnej czeskiej szkole — domu, do którego po Protektoracie wprowadziła się niemiecka straż graniczna. Ma małą ekspozycję etnograficzną ze starymi zdjęciami sprzed restauracji — najlepszy sposób, by na miejscu zobaczyć, że dzisiejszy stan nie był oczywisty; na tych zdjęciach te same domy wyglądały jak w latach 80. Dla porównania na zewnątrz okoliczne wsie mają ten sam typ zabudowy, ale z nowoczesnymi przeróbkami, plastikowymi oknami i dobudówkami. Różnica widać od razu.
(W pobliżu niektóre źródła wspominają „południowoczeskie Stonehenge”, krąg pionowych kamieni. Pochodzenia i datowania nie dało się wiarygodnie ustalić z dostępnych źródeł i nie ma związku z dziedzictwem wsi — przed dodaniem do tekstu sprawdźcie, czy nie jest nowoczesne.)