Podanie · České Budějovice
Železná panna
W 1420 Budějovice pozostały po stronie katolickiej. Gdy Jan Žižka stanął przed murami z wojskiem, w mieście przygotowywano obronę. Według legendy jeden z wojowników miał wydać miasto sygnałem trzech świateł na wieży — a sprawę rozstrzygnięto w wieży, która później dostała nazwę Železná panna.
W 1420 Budějovice pozostały po stronie katolickiej. Gdy Jan Žižka stanął przed murami z wojskiem, miasto przygotowywało obronę. Królewski kapitan Lipolt Krajíř z Krajku, pan na Landštejnie, prosił Rožmberków o pomoc.
Wśród miejskich wojowników służył Prokop z Dubné. Trzymał straż wewnątrz murów, ale potajemnie współpracował z husytami. Mieli czekać na umówiony sygnał: trzy światła na wieży.
Pierwszej nocy światła się nie pojawiły. Ani drugiej. Prokop nie mógł opuścić oddziału bez wzbudzenia podejrzeń i nie przekonał strażnika wieży. Dopiero trzeciej nocy upił go. O północy na wieży paliły się trzy światła.
Według legendy spisek odkryto, zanim husyci zdążyli wejść. W wieży, która wtedy nosiła inną nazwę, nastąpił tajny sąd. Nazwa Železná panna przyszła wieki później — a wraz z nią historia narzędzia tortur, której archiwa nie potwierdzają.
Wieża nadal stoi nad Malšą. To, co widzicie, to kamień fortyfikacji; to, co słyszycie, to nazwa, która przerosła dokumenty.
Jak było naprawdę
W 1420 Jan Žižka naprawdę operował w okolicach České Budějovice; nazwa Železná panna i historia narzędzia tortur są późniejsze i niepoświadczone dokumentami.
Rok 1420 się trzyma. České Budějovice pozostały po stronie katolickiej i były jedynym dużym oparciem króla Zygmunta w południowych Czechach. We wrześniu i październiku 1420 wojsko Jana Žižki z Trocnova naprawdę poruszało się w okolicach miasta. Według zachowanych relacji nie doszło do ataku na mury; Žižka w końcu się wycofał i skierował do klasztoru w Zlatéj Korunie.
Średniowieczna nazwa wieży to Spilhaybl. Nazwa Železná panna i historia narzędzia tortur są późniejsze. Żaden dokument nie potwierdza, by takie urządzenie stało w wieży.
Śladami podania
Železná panna nad Malšą, kilka minut od Náměstí Přemysla Otakara II.
Skąd to wiemy
- Encyklopedie Českých Budějovic, hesla Železná panna, husitská revoluce, válečné události, pověsti
- REITINGER, Lukáš. Lipolt Krajíř z Krajku ve víru husitských válek. Studia Mediaevalia Bohemica 10, 2018
- PLETZER, Karel. K českobudějovické pověsti o železné panně. Kulturní kalendář, listopad 1970
- SCHILD, Wolfgang. Die Eiserne Jungfrau. Dichtung und Wahrheit. Rothenburg ob der Tauber, 1999
- ČORNEJ, Petr. Husitství a husité. Praha: Karolinum, 2019
Wersja bez upiększeń
Hlavní verze sleduje, jak se zrada odhalila. Tahle jde s Prokopem od dveří kobky až nahoru do soudní síně a nevynechá nic z toho, co bylo mezi tím.
Železná panna – Bez příkras